วัฒนธรรมองค์กร คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล

วัฒนธรรมองค์กรคืออะไร 
            วัฒนธรรมองค์กร  (Corporate Culture)  หมายถึง  ค่านิยมและความเชื่อที่องค์กรยึดถือ   อันเป็นกรอบกำหนดการกระทำและพฤติกรรม รวมทั้งมีอิทธิพลต่อความสัมพันธ์ของคนในองค์กร  (The system of values and beliefs an organization holds that drives actions and behaviors and influences relationship of people in the organization)

วัฒนธรรมองค์กร คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล 

S=  Seniority = รักกันดุจพี่น้อง
I =  Integrity   = ซื่อสัตย์ ถูกต้อง เชื่อถือได้
R=  Responsibility   = รับผิดชอบ มีประสิทธิภาพ ตรงต่อเวลา
I =   Innovation  คิดสร้างสรรค์
R=  Respect   =  ให้เกียรติ เอาใจเขามาใส่ใจเรา
A=   Altruism   = คำนึงถึงประโยชน์ของผู้อื่นและส่วนรวมเป็นที่ตั้ง
J=  Journey to excellence and sustainability   =  มุ่งมั่นพัฒนาสู่ความเป็นเลิศอย่างยั่งยืน

             วัฒนธรรม SIRIRAJ คือ  สิ่งที่บ่งบอกถึงลักษณะของความเป็นศิริราช  ความยึดถือ  ค่านิยม  และคุณลักษณะที่ดีต่างๆ ของ “คนศิริราช” ที่มีอยู่แล้วและได้รับการปลูกฝัง หล่อหลอม และสืบทอดมาอย่างต่อเนื่องตลอด 120 ปี   อันเป็นหลักยึดด้านจิตใจที่สำคัญที่ทำให้ “คนศิริราช”  คิดและทำงานต่างๆ ไปในแนวทางเดียวกัน   นั่นคือ ปฏิบัติงานเพื่อประโยชน์ของผู้ป่วยและองค์กร  นอกจากนี้ยังเป็นคุณลักษณะสำคัญที่ช่วยให้องค์กรไปถึงวิสัยทัศน์ที่ต้องการอีกด้วย

                วัฒนธรรม SIRIRAJ บอกถึงสิ่งที่เราเป็น  และสิ่งที่เราตั้งใจจะเป็น
  เป็นสิ่งที่มีมานานแล้ว  แต่เอามาทำให้ชัดเจนขึ้น
  วัฒนธรรม   ...ทำให้เกิดความสุขในองค์กร
  วัฒนธรรม   ...ช่วยสนับสนุนให้องค์กรไปถึงวิสัยทัศน์  เนื่องด้วยทุกคนในองค์กรมีหลักคิดและหลักปฏิบัติที่สอดคล้องไปในทิศทางเดียวกัน
  ทุกคนจึงต้อง  ...  รู้จัก  เข้าใจ  ส่งเสริม  และช่วยกันเผยแพร่  “วัฒนธรรม SIRIRAJ” ให้ปฏิบัติโดยทั่วกัน

ทำไม “คนศิริราช”  ถึงคิดและทำเหมือนๆ กัน
               นั่นเป็นเพราะ “คนศิริราช” ได้รับการหล่อหลอม ซึมซับ และปลูกฝังปรัชญา ความเชื่อ หลักคิดและค่านิยม  อันเป็นที่มาแห่งการก่อตั้งโรงพยาบาลศิริราช ของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว   รวมทั้งแนวคิดที่เป็นพระปณิธาน / คำสอน ในสมเด็จพระมหิตลาธิเบศร อดุลยเดชวิกรม พระบรมราชชนก  ที่ได้ทรงพระราชทานทั้งโดยตรงและโดยอ้อม มาสู่แพทย์ พยาบาล และบุคลากรทุกสายงาน รวมทั้งนักศึกษาของศิริราช มาอย่างต่อเนื่องกว่า 120 ปี   จนฝังแน่นอยู่ในจิตวิญญาณของพวกเราชาวศิริราชทุกคน 
 

พระราชดำรัสของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว   ซึ่งเป็นที่มาแห่งการก่อตั้งโรงพยาบาลศิริราช  พ.ศ. 2431
                  "ภายหลังเกิดวิบัติเคราะห์ร้าย ลูกซึ่งเป็นที่รักตายเป็นที่สลดใจ ด้วยการที่รักษาเจ็บไข้ เห็นแต่ว่าลูกเราพิทักษ์รักษาเพียงนี้ ยังได้ความทุกขเวทนาแสนสาหัส ลูกราษฎรที่อนาถาทั้งปวง จะได้ความลำบากทุกข์เวทนายิ่งกว่านี้ประการใด ยิ่งทำให้มีความปรารถนาที่จะให้มีโรงพยาบาลมากยิ่งขึ้น "

ส่วนหนึ่งของพระปณิธาน / คำสอน ในสมเด็จพระมหิตลาธิเบศร อดุลยเดชวิกรม พระบรมราชชนก 

                  “ True success is not in the learning, but in its application to the benefit of mankind “

                  “ อาชีพแพทย์นั้นมีเกียรติ  แพทย์ที่ดีจะไม่ร่ำรวย แต่ไม่อดตาย   ถ้าใครอยากร่ำรวยก็ควรเป็นอย่างอื่น ไม่ใช่แพทย์  อาชีพแพทย์นั้นจะต้องยึดมั่นในอุดมคติ เมตตา กรุณาคุณ “

                  “ I don’t want you to be only a doctor, but I also want you to be a man “

                  “  ขอให้ถือผลประโยชน์ส่วนตนเป็นกิจที่สอง  ประโยชน์ของเพื่อนมนุษย์เป็นกิจที่หนึ่ง   ลาภ ทรัพย์ และเกียรติยศ จะตกมาแก่ท่านเอง  ถ้าท่านทรงธรรมะแห่งอาชีพไว้ให้บริสุทธิ์ “

                 “ เวลาเป็นของมีค่า  เมื่อมันล่วงไปแล้ว มันจะไม่กลับมาอีก   ถ้าเรามีโอกาสใช้มันให้เป็นประโยชน์  แล้วเราไม่ได้ใช้มัน ก็เป็นที่น่าเสียดาย ”

                “ แพทยวิทยาผิดกันกับดาราศาสตร์หรือวิชาคำนวณ  โดยที่วิชาแพทย์นั้นเป็นทั้งวิทยาศาสตร์และศิลปศาสตร์  ด้วยเหตุนี้ผู้ที่จะประกอบโรคศิลป  นอกจากที่จะเป็นนักวิทยาศาสตร์แล้ว จึงยังต้องบริบูรณ์ด้วยคุณลักษณะอื่นอีกหลายประการจึงจะเป็นผู้ทำการสำเร็จได้ ...  คุณลักษณะสำหรับการเป็นแพทย์นั้น คือความเชื่อถือไว้ใจ
               1. ท่านต้องมีความเชื่อในความสามารถของตนเอง  ....  คือ  มีความมั่นใจ
               2. ท่านต้องมีความไว้ใจระหว่างแพทย์กันเอง  ....  คือ  ความเป็นปึกแผ่น
               3. ท่านต้องได้ความเชื่อถือจากคนไข้ของท่าน  ....  คือ  ความไว้ใจจากคณะชน
คุณสมบัติสามประการนี้  เป็นอาวุธและเครื่องประดับอันงามของแพทย์ “

               “ ท่านควรยกย่องคณะที่ให้การศึกษาแก่ท่าน  ท่านควรมีความภูมิใจในคณะของท่าน   และท่านไม่ควรเรียนวิชาเพียงแค่ขึ้นใจ แล้วใช้เป็นเครื่องมือหากินเท่านั้น       แต่ควรเก็บเอาคำสอนต่างๆ ใส่ใจและประพฤติตาม “

               “ ท่านควรมีความเชื่อในตนเอง  แต่ไม่ใช่อวดดี    ท่านต้องรู้สึกถึงความรับผิดชอบ และทำไปด้วยความตั้งใจดี “

               “ ในขณะที่ท่านประกอบกิจแพทย์   อย่านึกว่าท่านตัวคนเดียว  จงนึกว่าท่านเป็นสมาชิกของ “สงฆ์” คณะหนึ่ง  คือคณะแพทย์  ....  ท่านทำดีหรือร้าย  ได้ความเชื่อถือหรือความดูถูก  เพื่อนแพทย์อื่นๆ จะพลอยยินดี หรือเจ็บร้อนอับอายด้วย   จงนึกถึงความรับผิดชอบต่อผู้ที่เป็นแพทย์ด้วยกัน “

               “ แพทย์ทุกคนมีกิจที่จะแสดงความกลมเกลียวในคณะแพทย์ต่อสาธารณชน   เพราะเมื่อเกิดความเลื่อมใสในคณะแพทย์ขึ้นในหมู่ประชาชนแล้ว  ผู้ที่จะตั้งต้นทำการแพทย์  ถึงจะยังไม่มีโอกาสตั้งตัวในความไว้วางใจของคน  แต่ก็จะได้ส่วนความไว้ใจ เพราะเป็นสมาชิกของคณะที่มีผู้นับถือ “

                “ การสมาคมแลกเปลี่ยนความรู้ความชำนาญ  แทนที่จะหวงวิชาหรือแก่งแย่ง   และความกลมเกลียวร่วมมือร่วมใจระหว่างแพทย์ด้วยกัน และกับเจ้าหน้าที่สาธารณสุขต่างๆ จะนำผลดีและความจำเริญมาให้กับทุกฝ่าย “

                “ ผู้ที่จะบำบัดทุกข์ ต้องเป็นตัวอย่างความประพฤติ ซึ่งจะนำมาซึ่งสุขภาพ   แพทย์ที่ไม่ประพฤติตามวิธีที่ตัวสอนแก่คนไข้แล้ว จะหาความไว้ใจจากคนไข้อย่างไรได้ “

               “ การที่จะได้ความไว้ใจของคนไข้   ขอท่านถือสุภาษิตว่า  “ใจเขาใจเรา”   ท่านคงจะคิดได้ว่า  ท่านอยากได้ความสบายแก่ตัวท่านอย่างไร  ก็ควรพยายามให้ความสบายแก่คนไข้อย่างนั้น  ....  ความจริงใจและความตั้งใจนั้นเป็นยาอันประเสริฐ  ได้ผลคือความเชื่อ   และเมื่อคนไข้เชื่อท่านแล้ว เขาจะทำตามทุกอย่าง “

              “ ความลับของการรักษาคนไข้นั้น  คือ  ความรักคนไข้ “

" วัฒนธรรม SIRIRAJ "  มาจากไหน
               คงไม่มีใครปฏิเสธได้ว่า   หลักคิดที่เป็นพื้นฐานของ “คำ” ที่ใช้เป็นตัวแทนของ  “วัฒนธรรม SIRIRAJ”  นั้นคือ  พระปณิธาน / คำสอน ในสมเด็จพระบรมราชชนก  ที่ทรงมีพระเมตตาพระราชทานให้กับพวกเราชาวศิริราช และวงการแพทย์ของไทย ในโอกาสต่างๆ    
              พระปณิธาน / คำสอน ในสมเด็จพระบรมราชชนกนี้
                      เป็นคุณธรรมประจำใจของชาวศิริราช  และ  ธรรมาภิบาลขององค์กร
                     เป็นหลักการที่ครูแพทย์ของศิริราชตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน  ได้ยึดถือเป็นแนวทางปฏิบัติแห่งตน  และได้ใช้สั่งสอนศิษย์ของตนสืบเนื่องตลอดมา  จนกลายเป็นวัฒนธรรมองค์กร  ที่เป็นรากฐานของความเป็นศิริราช  ที่ได้รับการปลูกฝังต่อเนื่องมาตลอดกว่า 120 ปี    
                
             
    แต่เนื่องจากในปัจจุบัน  สังคมโดยรวมเปลี่ยนแปลงไป  ทั้งด้านลักษณะความเป็นอยู่และการดำเนินชีวิตของผู้คนในสังคม   ความเจริญก้าวหน้าทางเทคโนโลยีสาขาต่างๆ  ลักษณะการทำงานแบบแยกส่วน เน้นความเป็นเฉพาะทาง และชีวิตประจำวันที่เร่งรีบ ทำให้ลักษณะและเวลาที่จะมีปฏิสัมพันธ์ร่วมกันของผู้คนในสังคมและในศิริราชเปลี่ยนแปลงไป   เป็นผลให้ลักษณะและวิธีการเรียนรู้แบบซึมซับ  โดยเฉพาะต่อเรื่องที่ค่อนข้างเป็นนามธรรมต่างๆ  เช่น  คุณธรรมจริยธรรม หรือวัฒนธรรมองค์กร  ของ “ผู้เข้ามาใหม่” ทั้งนักศึกษาและบุคลากรของศิริราชเริ่มเจือจางลง   เราคงต้องยอมรับว่า คนรุ่นใหม่อาจไม่สามารถเรียนรู้วัฒนธรรมองค์กรให้เข้าใจ  ด้วยวิธีการซึมซับจากสิ่งที่เห็น หรือสัมผัสได้จากชีวิตประจำวัน ในขณะเรียนหรือทำงาน หรือในระหว่างที่ดำเนินชีวิตอยู่ในศิริราช ได้แบบเดียวกับที่เคยใช้ได้ผลในอดีตที่ผ่านมา    จึงจำเป็นที่เราจะต้องประมวลองค์ประกอบสำคัญของหลักคิด ค่านิยม และความเชื่อของคนในศิริราชที่ได้รับการสั่งสมและปลูกฝังสืบเนื่องกันต่อมาอย่างยาวนานกว่า 120 ปีนี้  มาสรุปให้เป็นคำที่สั้น ชัดเจน จำง่าย และสามารถสื่อความหมายของวัฒนธรรมศิริราชได้อย่างครอบคลุมเพียงพอ  เพื่อสามารถสื่อสารให้คนในศิริราชทุกท่าน ทั้งผู้ที่อยู่เก่า และผู้ที่เข้ามาใหม่ ได้รับทราบ เข้าใจ บอกต่อ และปลูกฝังต่อเนื่องไปยังรุ่นถัดๆ ไปได้อย่างถูกต้องในทิศทางเดียวกัน

วิธีการได้มาซึ่ง  “วัฒนธรรม SIRIRAJ”   
                เริ่มต้นจากกลุ่มทำงาน ซึ่งประกอบด้วย รองหัวหน้าภาควิชาและรองคณบดี ผู้เข้าอบรมโครงการพัฒนาผู้บริหารคณะฯ รุ่นที่ 2 (CEO 2) ซึ่งมี รศ.นพ.อนุพันธ์ ตันติวงศ์ เป็นประธานรุ่น ได้เรียนเชิญผู้ทรงคุณวุฒิ คือ คุณเกียรติศักดิ์ สำเภาเงิน ผู้จัดการสำนักงานประจำ สำนักงานการบุคคลกลาง บริษัทปูนซีเมนต์ไทย มาเป็นวิทยากรให้ความเห็นและร่วมกิจกรรมกลุ่ม เมื่อวันที่ 9 พฤศจิกายน 2548  โดยให้ผู้ร่วมกิจกรรมทุกคนเสนอคำที่แสดงคุณลักษณะของศิริราช สิ่งที่ชาวศิริราชยึดถือ และคุณลักษณะที่ส่งเสริมคุณภาพของพันธกิจหลักของคณะฯ คือ การเรียนการสอน การบริการ และการวิจัย ตลอดจนการบริหาร   จากคำทั้งหมดประมาณเกือบ 50 คำ  ได้นำมาจัดกลุ่มตามความหมายที่ใกล้เคียงกัน เช่น กลุ่มที่เกี่ยวกับความซื่อตรง กลุ่มที่เกี่ยวกับความเสียสละ เป็นต้น  แล้วเลือกคำที่คิดว่ามีความหมายชัดเจนในการแสดงออกถึงความเป็นศิริราชออกมา 7 คำ จาก 7 กลุ่ม ที่ได้รับเสียงนิยมสูงสุดว่าตรงกับลักษณะความเป็นศิริราชมากที่สุด   ซึ่งคำที่ได้รับการคัดเลือกนี้ มีความสมดุลระหว่างลักษณะของบุคคล ลักษณะความสัมพันธ์ระหว่างเพื่อนร่วมงาน และลักษณะขององค์กร  และสามารถจัดออกมาได้เป็นคำรวมว่า “SIRIRAJ” เพื่อให้สะดวกในการจำ และเป็นขวัญและกำลังใจแก่ผู้ปฏิบัติตามวัฒนธรรมนี้ 
                กลุ่มทำงานนำโดย ศ.พญ.จริยา เลิศอรรฆยมณี ได้นำเสนอ “วัฒนธรรม SIRIRAJ” นี้เข้าสู่การพิจารณาของที่ประชุมคณะกรรมการประจำคณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล เมื่อวันที่ 15 พฤศจิกายน 2548  ซึ่งที่ประชุมมีมติเห็นชอบ และได้พิจารณากำหนดคำแปลภาษาไทยขึ้นในโอกาสต่อมา  รวมทั้งได้มีการประพันธ์กาพย์ยานี 11 เพิ่มเติมขึ้น โดย ผศ.นพ.เอื้อพงศ์ จตุรธำรง และ รศ.นพ.อภิชาติ  นานา (CEO 1)  เพื่อให้ง่ายต่อการจดจำ และการสื่อสารความหมายสู่บุคลากรทุกระดับ  ดังนี้

                                               ศิริราชคือพี่น้อง            ความถูกต้องเรายึดมั่น 
                                  รับผิดชอบร่วมกัน                      คิดสร้างสรรค์ร่วมพัฒนา
                                  ไว้ใจให้เกียรติกัน                      ประโยชน์มั่นเพื่อประชา 
                                   มุ่งมั่นสู่มรรคา                           เลิศคุณค่าอย่างยั่งยืน

               ในเดือนมกราคม พ.ศ. 2549  ศ.นพ.สัญญา  สุขพณิชนันท์  ร่วมกับ  ผศ.นพ.จักรพงศ์  นะมาตร์  และ  ผศ.นพ.ปรัญญา  สากิยลักษณ์  ผู้เข้าอบรมโครงการพัฒนาผู้บริหารคณะฯ รุ่นที่ 3 (CEO 3)  ได้ร่วมกันใส่ทำนองเพลงอันไพเราะให้กับบทประพันธ์ดังกล่าว  และเผยแพร่บทเพลง “วัฒนธรรมศิริราช” นี้ออกสู่สังคมศิริราชในเวลาต่อมา  ซึ่งได้รับการตอบรับอย่างดีเยี่ยม และกลายเป็นหนึ่งในเพลงที่ทุกคนในศิริราชร้องได้ในเวลาอันรวดเร็ว 

การพัฒนาอย่างต่อเนื่องของการดำเนินการเผยแพร่ และการสื่อสารความหมายของ  “วัฒนธรรม SIRIRAJ
                หลังจากที่คณะฯ ได้ดำเนินการเผยแพร่  “วัฒนธรรม SIRIRAJ”  ออกสู่การรับรู้ของประชาคมศิริราชในรูปแบบต่างๆ ตั้งแต่ปลายปี  พ.ศ. 2548  เป็นต้นมา  พบว่ายังคงมีปัญหาอุปสรรคที่จำเป็นต้องได้รับการพัฒนาอย่างต่อเนื่องต่อไป   โดยเฉพาะปัญหาความคลาดเคลื่อนของการแปลความหมาย  และการสื่อความหมายของคำแต่ละคำที่เป็นตัวแทนของกลุ่มคำตาม “วัฒนธรรม SIRIRAJ”    เนื่องจากเป้าหมายในการดำเนินการเผยแพร่ในช่วงแรกนั้น  ทางคณะฯ ต้องการให้สื่อสารอย่างสั้นกระชับ  เพื่อให้สามารถจดจำง่าย     แต่ปัญหาที่พบตามมาภายหลัง คือ การแปลความหมาย และการยกตัวอย่างพฤติกรรมเพื่อประกอบความเข้าใจในแต่ละคำนั้น  อาจไม่ครอบคลุมความหมายทั้งหมดของ “วัฒนธรรม SIRIRAJ” แต่ละคำ  และมีความหลากหลายแตกต่างกันไปขึ้นกับระดับความเข้าใจของผู้สื่อสาร 
                คณะกรรมการดำเนินการพัฒนาวัฒนธรรม/ค่านิยมศิริราช  จึงได้ดำเนินการจัดทำคำอธิบายที่แสดงถึง หลักคิดที่เป็นที่มาของ “วัฒนธรรม SIRIRAJ”  และความหมายของ  “วัฒนธรรม SIRIRAJ”  ทั้ง  7  คำ  รวมทั้งองค์ประกอบเพื่อการสื่อสารและการทำความเข้าใจ (element) ของคำแต่ละคำดังกล่าวขึ้น   เพื่อใช้เสมือนเป็นเอกสารอ้างอิงให้ทุกท่านได้ทราบและเข้าใจความหมายของ “วัฒนธรรม SIRIRAJ”  แต่ละคำได้อย่างชัดเจน ครอบคลุม และลึกซึ้งยิ่งขึ้น   (ศึกษารายละเอียดใน  ตาราง :  วัฒนธรรมองค์กร  คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล ...“วัฒนธรรม SIRIRAJ”)

“วัฒนธรรม SIRIRAJ”  จะช่วยให้ศิริราชบรรลุวิสัยทัศน์ได้อย่างไร
                   ถ้าเรามองด้วยความเข้าใจในหลักคิดที่เป็นที่มาแห่ง “วัฒนธรรม SIRIRAJ”  ซึ่งคือ พระปณิธาน / คำสอน ในสมเด็จพระบรมราชชนกแล้ว  ทุกคนคงไม่อาจปฏิเสธได้ว่า “วัฒนธรรม SIRIRAJ” นี้เป็นพื้นฐานของความคิดและความเชื่อที่แทรกอยู่ในจิตสำนึก ในทุกงาน และในทุกกิจกรรมของ “คนศิริราช”     เป็นเหตุผลหลักที่ทำให้ศิริราชแตกต่างจากที่อื่นๆ    จึงอาจกล่าวได้ว่าวัฒนธรรมองค์กรเป็นปัจจัยที่มีความสำคัญต่อความเจริญรุ่งเรืองและความสำเร็จทุกด้านขององค์กรเป็นอย่างมาก    นั่นเป็นเพราะทุกความสำเร็จขององค์กรเกิดจาก “คน” ซึ่งเป็นทรัพยากรที่ทรงคุณค่าที่สุดของแต่ละองค์กรนั้นๆ   “คุณภาพของคน” ในองค์กรจะเป็นสิ่งที่ตัดสินความสำเร็จขององค์กร ว่าจะสามารถดำเนินงานไปสู่เป้าหมายได้สำเร็จในระดับใด และด้วยความรวดเร็วเท่าใด    จึงเป็นสิ่งที่ชัดเจนอย่างยิ่งว่า  การที่ศิริราชมี “คนศิริราช” ที่มีลักษณะตาม “วัฒนธรรม SIRIRAJ” ย่อมเป็นสมบัติอันล้ำค่าที่สุด  และเป็นหนึ่งในปัจจัยที่สำคัญยิ่งในการผลักดันให้ศิริราชบรรลุเป้าหมายตามวิสัยทัศน์ที่จะ “เป็นสถาบันทางการแพทย์ของแผ่นดิน มุ่งสู่ความเป็นเลิศระดับสากล

 

 

ค้นหา







link ที่เกี่ยวข้อง

มหาวิทยาลัยมหิดล
คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล
webmail

  • Site Counter: 283,727